Financiële halfjaarcijfers NS 2024: verlies in eerste helft van het jaar
- Onderliggend operationeel verlies van € 109 miljoen
- Besparingsprogramma uitgebreid, jaarlijks € 200 miljoen kostenbesparing
NS heeft in de eerste helft van 2024 een onderliggend operationeel verlies van € 109 miljoen geleden. De kosten die NS maakt om de treindienst te rijden blijven hoger dan de opbrengsten door de verkoop van treinkaartjes en -abonnementen. Dat blijkt uit het NS financieel halfjaarbericht 2024.
In de eerste helft van het jaar is het aantal reizigerskilometers met 6,4% toegenomen ten opzichte van dezelfde periode in 2023. Toch houdt NS sinds corona, onder andere door de blijvende impact van het thuiswerken, last van structureel minder reizigers. Het aantal reizigerskilometers ten opzichte van 2019, het laatste jaar vóór corona, is 94%. Daarnaast zijn de kosten door hoge inflatie sterk gestegen. NS heeft deze inflatie niet volledig kunnen doorrekenen in het treinkaartje; hierdoor is het zogeheten indexatiegat sinds 2021 opgelopen naar circa 11%.
Ook in het laatste jaar van de hoofdrailnetconcessie blijft de financiële situatie van NS uitdagend. In de nieuwe hoofdrailnetconcessie die NS vanaf 2025 rijdt is afgesproken om de hoogwaardige Nederlandse treindienst op peil te houden. Niemand wil immers dat we minder treinen rijden. Die nieuwe afspraken zijn kostbaar, daarom hebben het kabinet en de Tweede Kamer besloten de rekening daarvoor te verdelen over het Rijk, NS en de reiziger. Tegelijk blijven de omstandigheden waaronder NS opereert de komende jaren complex. Met de nieuwe hoofdrailnetconcessie blijft de treinreiziger echter verzekerd van een duurzame treinreis en behoudt Nederland een sterk en samenhangend netwerk.
Financiële prestaties
De opbrengsten uit reizigersvervoer in de eerste helft van 2024 kwamen uit op € 1.619 miljoen (2023: € 1.454 miljoen). De opbrengsten van de exploitatie van stations kwamen uit op € 227 miljoen (2023: € 241 miljoen). De reizigersgroei blijft achter waardoor reizigersaantallen nog altijd lager zijn dan de periode voor corona. De financiële tegemoetkoming voor de gevolgen van corona is in 2024 gestopt (eerste halfjaar 2023: € 37 miljoen).
Het kabinet heeft op verzoek van de Tweede Kamer een eenmalig bedrag van € 120 miljoen vrijgemaakt voor het jaar 2024 waardoor NS een voorgenomen tariefsverhoging van de treinkaartjes en abonnementen van 8,7% kon uitstellen. Voor 2025 is dit bedrag niet meer beschikbaar, waardoor NS genoodzaakt is de uitgestelde tariefsverhoging in 2025 alsnog door te voeren, bovenop de reguliere inflatie.
Het rijden van treinen op het Nederlandse hoofdrailnet – de belangrijkste kerntaak van NS – is nog steeds verlieslatend. NS heeft in de eerste helft van 2024 een onderliggend operationeel verlies van € 109 miljoen gerealiseerd (2023: € -87 miljoen). De toegenomen opbrengsten zijn onvoldoende om de gestegen kosten te compenseren. De kosten nemen toe door uitbreiding van de dienstverlening, het invullen van een groot aantal vacatures in 2023, de stijging van infraheffing en energielasten en het afsluiten van de nieuwe cao.
Het nettoresultaat over de verslagperiode komt uit op € -33 miljoen (2023: € 38 miljoen). In de eerste helft van 2023 is het nettoresultaat beïnvloedt door incidentele baten in het financieringsresultaat (€ 55 miljoen) en in de winstbelasting (€ 13 miljoen). Na correctie hiervoor is het nettoresultaat over het eerste halfjaar 2023 vergelijkbaar met het gerapporteerde nettoresultaat over het eerste halfjaar 2024.
De toelichting op de operationele prestaties volgt eind augustus in de halfjaarverantwoording naar de concessieverlener, het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.
(1) Gecorrigeerd voor het effect van incidentele en bijzondere boekhoudkundige posten.
(2) NS beëindigt zijn Duitse activiteiten met Abellio Duitsland. Per 31 maart 2024 zijn ATH Rail Transport Beteiligungsgesellschaft Deutschland GmbH (ATH GmbH) en haar dochtervennootschappen opgenomen als aangehouden voor verkoop. De resultaten over het eerste halfjaar van 2024 zijn verantwoord als resultaten uit beëindigde bedrijfsactiviteiten, met aanpassing van de resultaten over 2023. Ook is het onderliggend resultaat uit bedrijfsactiviteiten 2023 voor de vergelijkbaarheid aangepast door een in 2022 herziene werkwijze van activeringen en afschrijvingen van IT- uitgaven niet langer als incidentele kosten aan te merken (zie toelichting in het jaarverslag 2023).
Besparingen
NS blijft zich inspannen om het kostenniveau te verlagen en in balans te brengen met de neerwaarts bijgestelde reizigersprognose, om daarmee de financiële prestaties te verbeteren en het treinkaartje zoveel mogelijk betaalbaar te houden. Naast een in 2020 gestart besparingsprogramma neemt NS gezien de huidige ontwikkelingen een extra pakket aan besparingsmaatregelen. In totaal verwacht NS jaarlijks circa € 200 miljoen aan kosten te besparen.
Het besparingsprogramma bestaat onder andere uit de volgende elementen: minder mensen op het hoofdkantoor (een beoogde reductie van 500 FTE via natuurlijk verloop), het afstoten van kantoorruimte en het verminderen van het aantal IT-systemen. Ook onderzoekt NS of toekomstige opknapbeurten van treinen versoberd kunnen worden.
Hoewel het niet volledig te voorkomen is, doet NS er alles aan dat de besparingen zo min mogelijk impact hebben op de reizigers en de operatie.
Concessie-afspraken 2025
Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft als opdrachtgever besloten niet langer een concessievergoeding in rekening te brengen – momenteel € 86 miljoen per jaar – maar vanaf 2025 een jaarlijkse bijdrage te verlenen van € 13 miljoen. Het ministerie van Financiën is als aandeelhouder akkoord met een lager rendement. NS neemt extra besparingsmaatregelen om de kosten te drukken en een deel van de inflatie wordt doorberekend aan de reiziger via de prijs van het treinkaartje.