Onderweg met Muizeneus en Hondekop tijdens Open Monumentendag
‘Onderweg!’ is de slogan van Open Monumentendag 2024. Aanleiding voor NS om een monumentale trein te rijden waarmee bezoekers op verschillende plekken Open Monumentendag kunnen bezoeken. De Mat ’46 en de Mat ’54 uit het Spoorwegmuseum rijden op zaterdag 14 september een paar keer van Utrecht Maliebaan naar Den Dolder en Bilthoven naar Amersfoort Centraal. Iedereen met een geldig vervoersbewijs kan mee.
Beide treinen worden aan elkaar gekoppeld en rijden dus als één trein. Reizigers worden aan boord begeleid door medewerkers in historisch uniform. Het gaat om historische treinen, er is dus geen airco aanwezig.
Routes, netwerken en verbindingen
Het thema van Open Monumentendag 2024 is ‘Routes, netwerken en verbindingen’ met als slogan ‘Onderweg!’ Dit sluit naadloos aan bij de missie van NS: Nederland voor iedereen duurzaam bereikbaar maken. Er zijn bijna 90 (rijks)monumentale stations in Nederland. Drie daarvan hebben een bijzondere koninklijke wachtkamer, die op zichzelf meer dan een bezoek waard zijn en die ook de deuren openen op 14 september.
Dienstregeling historische trein zaterdag 14 september
| Station | aankomst | vertrek | spoor |
| Amersfoort Centraal | 09.52 | 5A | |
| Den Dolder | 09.59 | 10.01 | 1 |
| Utrecht Maliebaan | 10.18 | 10.27 | 2 |
| Bilthoven | 10.37 | 10.37 | 2 |
| Station | aankomst | vertrek | spoor |
| Amersfoort Centraal | 10.47 | 11.13 | 4A |
| Den Dolder | 11.21 | 11.21 | 1 |
| Bilthoven | 11.24 | 11.24 | 1 |
| Utrecht Maliebaan | 11.34 | 12.27 | 2 |
| Bilthoven | 12.37 | 12.37 | 2 |
| Station | aankomst | vertrek | spoor |
| Amersfoort Centraal | 12.47 | 13.06 | 5A |
| Den Dolder | 13.14 | 13.14 | 1 |
| Utrecht Maliebaan | 13.29 | 14.27 | 2 |
| Bilthoven | 14.37 | 14.37 | 2 |
| Station | aankomst | vertrek | spoor |
| Amersfoort Centraal | 14.47 | 15.13 | 4A |
| Den Dolder | 15.21 | 15.21 | 1 |
| Bilthoven | 15.24 | 15.24 | 1 |
| Utrecht Maliebaan1 | 15.34 | 16.10 | 2 |
| Bilthoven | 16.20 | 16.20 | 2 |
| Amersfoort Centraal | 16.30 |
Mat ’54
De komst van de Mat ’54 aan het einde van de jaren 50 baart veel opzien. Door zijn robuuste vorm ziet hij er anders uit dan de oudere stroomlijnmodellen. De trein krijgt door de vorm van de machinistencabine al snel de bijnaam Hondekop. De Hondekop is nogal zwaar en rijdt daarom rustig, maar heeft om die reden wel moeite om snel op te trekken. In de jaren 70 is de Hondekop de belangrijkste trein van het lange afstandsverkeer, later intercity genoemd. In totaal hebben er 428 rijtuigen, verdeeld over vele series, over het Nederlandse spoor gereden. Het was daarmee de meest beeldbepalende trein uit die tijd. De trein ging in 1996 uit dienst.
Mat ’46
De Mat ’46 is na de Tweede Wereldoorlog hard nodig, veel treinmaterieel is verwoest. De tekening van Mat ’46 ligt al in 1946 op tafel en vanaf 1948 verschijnen de eerste treinstellen op het spoor. Ook Mat ’46 heeft net als veel andere treinen een officieuze bijnaam: Muizeneus. Te danken aan de gele ‘snorharen’ die in een later stadium ter versiering op de voorkant zijn geschilderd. De treinen staan bekend als solide en hebben een ruime bagageafdeling naast het reizigersgedeelte. Treinstel 273 rijdt tot in de jaren 80 als stop- en sneltrein.
Oorspronkelijk waren de treinstellen olijfgroen met rode biezen, vanaf de jaren 60 grasgroen met een gele "snor" op de neus. Het exemplaar van het Spoorwegmuseum rijdt in de originele olijfgroen/rode kleurstelling. In tegenstelling tot de 'Hondekoppen' zijn de treinstellen nooit voorzien van een centrale deursluiting en moesten de conducteurs op elk station de deuren handmatig sluiten.
Open Monumentendag
Open Monumentendag wordt al sinds 1987 georganiseerd. Het is het grootste culturele evenement van Nederland. Tijdens het Open Monumentendag weekend worden duizenden monumenten gratis opengesteld voor het grote publiek.